Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody prosimy o zmianę ustawień przeglądarki, bądź o opuszczenie naszej witryny. Więcej w polityce prywatności

Historia Rychtala

 

Pierwsza wzmianka o budowie osady pochodzi z roku 1233. Komtur namysłowski w roku 1233 przekazuje za zezwoleniem księcia Głuszyny Rychtal kapłanowi Idziemu z Namysłowa z przeznaczeniem osady na osiedlanie kolonistów, a także na parcelację.
W owym czasie osada była lokowana na prawie polskim. Miasteczko jednak założone zostało na prawie niemieckim dopiero w roku 1294 i posiadało już wówczas Ratusz. W tym czasie miasteczko musiało przeżyć jakiś gwałtowny kryzys, skoro ponownie lokowane zostało w roku 1386 przez ówczesnego biskupa wrocławskiego Teodoryka z Klatowych i do sekularyzacji dóbr kościelnych, które miało miejsce w roku 1810 było własnością biskupów wrocławskich. Data ta, czyli 1386 rok lokowania Rychtala jest zanotowana w „Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich „ wydany pod redakcją Bronisława Chlebowskiego, magistra Nauk Filologiczno-Historycznych byłej Szkoły Głównej Warszawskiej, Władysława Walewskiego, obywatela ziemskiego,kandydata Nauk dyplomatycznych Uniwersytetu Dorpackiego , według planu Filipa Sulimierskiego i z pomocą zgromadzonych przez niego materiałów. Tom X ( pieczątka „Biblioteka Jełowickich”)- Warszawa, nakładem Władysława Walewskiego. Druk „WIEKU” Nowy Świat, nr 61 1889. Wzmianka w tymże słowniku brzmi następująco: „Rychtal, niemiecka nazwa Reichthal, miasteczko nad rzeką Studnicą, powiat namysłowski, wzniesienie 484 stóp n.p.m., odległość 9 mil od Wrocławia. Posiada kościół parafialny, katolicki pod wezwaniem Sw.Jana Chrzciciela, kilka kaplic, szkołę katolicką, browar, około 1300 mieszkańców zajmujących się przeważnie szewstwem i uprawą roli. W roku 1842 było 127 domów, 1310 mieszkańców, 1077 katolików, 220 ewangelików, 13 Żydów. Ludność przeważnie polska. Założone zostało w 1386 roku i obdarzone prawem nissańskim. Do 1810 roku należało do dóbr biskupa wrocławskiego.Pożar w 1782 roku zniszczył całą osadę.”
Rychtal kilkakrotnie nękany był pożarami, spłonął w roku 1336, w roku 1782 i już 1785 roku został odbudowany pod kierownictwem Inspektora Budownictwa J. Geislera. Po roku 1336 na nowo odbudowany jako miejsce targowe. Materiałów do budowy dostarczał sąsiedni Skoroszów, który był również własnością biskupów wrocławskich.
Rychtal został zbudowany na nieistniejącej już dziś miejscowości Będłowice ( Bandlovici lub Bandlouici) lokacji Niemców i Romanów. Książę wrocławski Henryk I aktem z dnia 19 czerwca 1233 roku darował Rychtal i okolice Zakonowi Maltańskiemu w celu osiedlania kolonistami. Kapłan Idzi, zwany niekiedy Hrabią rozpoczął kolonizację w roku 1233. Były to początki napływu Niemców i osiedlania się na Śląsku ludności romańskiej( Francuzów i Walonów ). Przodował w tym klasztor Panny Marii na Piasku we Wrocławiu, kolonizując Walonami szereg wsi i przedmieść między innymi i Bandlovici. Niemcy zjawiają się tutaj nieco później. Ośrodkiem miasta jest czworokątny Rynek z Ratuszem i ośmioma ulicami wybiegającymi z Rynku. Zabudowa miasta zachowała się z okresu XVIII wieku i jest świadectwem miejskości Rychtala. W okresie dwudziestolecia międzywojennego miasteczko Rychtal chyli się ku upadkowi. Traci prawa miejskie na mocy ustawy z dnia 23 marca 1934 roku i z tą chwilą jest siedzibą gminy wiejskiej na czele z wójtem. W skład gminy weszły następujące miejscowości: Bandlów, Dalanów, Darnowiec, Dworzyszcze, Krzyżowniki, Proszów, Wesoła i Zgorzelec. Na upadek miasteczka złożyło się przede wszystkim brak jakiegokolwiek zakładu przemysłowego, zaś niewielkie gospodarstwa rolne oraz handel nie były w stanie zapewnić ludności pracy i jakiegokolwiek bytu. Rychtal do roku 1920 należał do powiatu namysłowskiego. Wcielenie Rychtala w dniu 19 stycznia 1920 roku do Polski odbyło się bardzo uroczyście. Przyjęcie Rychtala przez władze polskie zbojkotował niemiecki burmistrz wraz z niemieckimi urzędnikami. Wcielony został bez plebiscytu na mocy Traktatu Wersalskiego. Stan prawny naszej miejscowości pozostał bez zmian do dnia dzisiejszego i nie zmieniali go nawet Niemcy podczas okupacji 1939-1945. Były czynione próby włączenia Rychtala na powrót do powiatu namysłowskiego, ale bez skutku. W okresie dwudziestolecia międzywojennego obywatele przyswoili sobie kulturę wielkopolską, zapomnieli o pochodzeniu śląskim. W okresie dwudziestolecia międzywojennego  na terenie Rychtala było wiele prywatnych sklepów różnych branż, które ze względu na bliskość granicy i handel zamienny oraz trudnienie się przemytem, stanowiły dość bogaty potencjał ekonomiczny. Rychtal posiadał  w tym czasie 8 restauracji, 3 piekarnie, 3 rzeźnictwa oraz kilka małych sklepików z towarami spożywczo-przemysłowymi. Nieliczny przemysł zatrudniał pewną ilość robotników, jednak możliwości  te stale się kurczyły, przez likwidacje nieopłacalnego przetwórstwa. Na przedmieściu Rychtala  ( Zawada ), był prywatny browar, znany z dobrego piwa i wód gazowanych. Właścicielem browaru był Heider, a kierownikiem browaru Dygier. W browarze tym w 1914 nastąpił wybuch, który zniszczył cały browar. Nie został odbudowany z powodu wybuchu I wojny światowej. Napad  Niemców hitlerowskich na Polskę zapoczątkował drugi okres zmagania się w walce o zachowanie polskości na terenie Rychtala. Armia niemiecka wkracza do Rychtala z dwóch stron. W nocy z 31 sierpnia na 1 września 1939 r. od strony Drożek, chcąc w ten sposób zaskoczyć wszystkich urzędników i działaczy społecznych i  o godz. 6-tej rano dnia 1 września 1939 r. od strony Namysłowa z Landratem namysłowskim Dankchmanem i policją niemiecką. Włączają Rychtal wraz z okolicą do podległego mu powiatu. Niemcy mieszkąjcy w Rychtalu byli zadowoleni z obrotu sprawy. Rozpoczynają się szykany wobec Polaków mieszkających w Rychtalu i okolicach Rychtala. Wielu Polaków poddano przesłuchaniom przez Gestapo. Rychtal został wyzwolony przez  żołnierzy I Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marszałka Koniewa, w dniu 19 stycznia 1945 roku jak większość miejscowości Ziemi kępińskiej. Armia radziecka wkroczyła do Rychtala od strony Kępna i wsi Krzyżowniki. Artyleria radziecka ostrzeliwała stację kolejową, napotykając na opór ze strony Niemców. Walka o zdobycie Rychtala trwała około półtorej doby. Po opanowaniu Rychtala przez wojsko radzieckie, oddziały kierowały się w stronę Głuszyny i Namysłowa. W trakcie walki zostały zniszczone 2 czołgi niemieckie, jeden na Zawadzie, drugi we wsi Zgorzelec koło młyna. W wyniku działań zginęło około 25 osób cywilnych, około 100 żołnierzy niemieckich, kilku jeńców włoskich, angielskich i francuskich. W bitwie o Rychtal poległo  28 żołnierzy radzieckich, którzy zostali pochowani na miejscowym cmentarzu. W latach pięćdziesiątych zwłoki ekshumowano, przewożąc je na cmentarz żołnierzy polskich i radzieckich w Kaliszu. Rychtal podczas wycofywania się wojsk niemieckich w styczniu 1945 roku poniósł poważne zniszczenia, wynoszące 1/5 zasobów budownictwa. Uległo spaleniu kilka domów w Rynku oraz przy ulicy prowadzącej z Kępna do Rynku. Poważnemu zniszczeniu uległ budynek szkolny -  dwa jego filary między oknami na parterze zostały zburzone, a klasa od strony boiska szkolnego – strona zachodnia – kompletnie zrujnowana. Uszkodzone było również piętro oraz dach od strony północnej. Zniszczona została także frontowa ściana domu Pastora ( Pastorówka). Bardzo poważnemu zniszczeniu uległ także budynek stacji kolejowej.

 

Po wyzwoleniu Rychtala już 16 lutego 1945 roku odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Gminnej, której przewodniczył tymczasowy wójt Antoni Długaszewski. Wybrano też radnych z poszczególnych wsi.


Fragmenty książki Dobrosławy Małeckiej "Kronika Rychtala".